Kerkenvisie in de burgerlijke gemeente: onderwerp in verkiezingstijd!

Op 21 maart zijn er gemeenteraadsverkiezingen. Dat is hèt moment om de lokale politieke partijen te vragen naar hun visie op de kerkgebouwen in de gemeente. Het zijn veelal markante gebouwen. Sommige hebben een monumentenstatus, andere niet. Door afnemend kerkbezoek wordt het lastiger om waardevolle kerkgebouwen voor de toekomst te kunnen behouden. De schatting is dat er de komende 10 jaren tenminste nog 1.500 kerkgebouwen de deuren sluiten voor de eredienst. Dat betekent het nodige voor kerkgemeenschappen, maar ook voor steden, wijken en dorpen.

Een manier om een beetje grip te krijgen op de problematiek is om gezamenlijk (kerkelijke organisatie, maar ook de gemeentepolitiek, monumentenorganisatie en andere belanghebbenden) een kerkenvisie te ontwikkelen per stad of dorp. Het kan in het belang zijn van lokale kerken om hierin gezamenlijk initiatief te nemen. Probeer of er in uw burgerlijke gemeente een voedingsbodem is om tot een brede gezamenlijke kerkenvisie te komen. Benader gemeentebestuur en de plaatselijke politieke partijen daarvoor, zodat de intentie ertoe in een nieuw ‘regeerprogram’ voor uw college van B&W wordt opgenomen.

In Utrecht, Deventer en Sluis hebben de (burgerlijke) gemeenten een kerkenvisie opgesteld. Dit is een instrument om alle mogelijkheden en onmogelijkheden van het religieus erfgoed in kaart te brengen. Door in lange termijnplanning het aanbod van erfgoed, de mogelijkheden van herbestemming en de kracht of aandacht voor een gebied inzichtelijk te maken, kan met visie het gemeentelijk beleid vastgesteld worden. Zo kan er bijvoorbeeld voorkomen worden dat op ad hoc basis over het lot van een vrijkomende kerk wordt beslist. Het initiatief voor een kerkenvisie hoeft overigens niet bij een burgerlijke gemeente te liggen, andere partijen zoals kerkelijke instanties en erfgoed organisaties kunnen ook in actie komen. Er ligt hiervoor een gezamenlijke verantwoordelijkheid. 

In 2015 is het onderzoek ‘Kijk op kerken - een onderzoek naar kerkenvisies”  gepubliceerd door Welmoed Wijmans in opdracht van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed. Dit onderzoek bevat veel nuttige informatie voor kerken of gemeenten die een kerkenvisie willen opstellen. Klik hier voor meer informatie over het onderzoek.